Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre, geçtiğimiz yıl Haziran’da 330 milyar lira açık veren merkezi yönetim bütçesi bu yıl 114 milyar lira fazla verdi. İki dönem arasındaki dikkatten kaçmayacak büyük farkın nedenleri ve tablonun gerçekten olumlu olup olmadığı soru işaretleri yarattı.
Geçtiğimiz yıl da bu yıl olduğu gibi enflasyon oranında zamlarla emekli maaşını açlık sınırının altına iten iktidar, emeklinin ek zam talebine “zamanında maaş ödeyebildiklerine şükrederek” yanıt verirken bu yıl nasıl artıya geçebildiği merak konusu oldu. Hem de Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, küresel ekonomik krizin, Orta Doğu’daki savaş ikliminin ve içerideki siyasi operasyonların Hazine’ye yükünü kabul etmişken.
İKTİDAR BÜTÇEYİ NASIL ARTIYA GEÇİRDİ?
Ekonomim yazarı Alaattin Aktaş, ilk altı aylık gerçekleşmelerde bütçe açığının geçen yıla göre nominal olarak sınırlı gerilediğini ancak enflasyon dikkate alındığında düşüşün daha belirgin olduğunu ifade etti. Aktaş, olumlu görünen bütçe performansını değerlendirirken faiz dışı dengenin önemine de dikkat çekti.
İktidarın bütçeyi nasıl artıya geçirdiğini vergi tahsilatındaki artış ve faiz dışı dengenin rolüyle açıklayan Aktaş, Haziran ayında yaklaşık 202 milyar lira, yılın ilk altı ayında ise yaklaşık 1,5 trilyon lira faiz ödemesi yapıldığını söyledi. Aktaş, bu ödemeler çıkarıldığında haziranda 316 milyar lira, ilk altı ayda ise 521 milyar lira faiz dışı fazla oluştuğunu kaydetti.
Haziran ayında vergi gelirlerindeki yüzde 72’lik artışa da değinen Aktaş, bu yükselişin önemli bölümünün ekonomik faaliyetten değil, bayram tatili nedeniyle gelir vergisi tevkifatı ile KDV beyannamelerinin haziran ayına kaymasından kaynaklandığını belirtti. Gelir vergisi tevkifatının haziranda 496 milyar liraya ulaştığını, dahilde alınan KDV’nin ise mayıstaki 35 milyar liradan haziranda 243 milyar liraya yükseldiğini aktardı.
GEÇMİŞTEN GELEN FAİZ GİDERLERİNE DİKKAT
Yüksek faiz ödemelerinin bütçe üzerindeki baskısını sürdüreceğini belirten Aktaş, yılın ikinci yarısında da yaklaşık 1,3 trilyon lira faiz ödemesi yapılmasının beklendiğini, böylece yıl genelindeki faiz yükünün 2,7 trilyon lirayı aşacağını ifade etti.
Faiz dışı fazla verilmesinin olumlu olduğunu vurgulayan Aktaş, asıl önemli olanın borç yükünü azaltacak şekilde bunun sürdürülmesi olduğunu vurguladı.
AKARYAKIT ZAMLANDIKÇA EŞEL MOBİLDEKİ KAYBI KDV TUTARI KAPATTI
Akaryakıtta uygulanan eşel mobil sistemine de değinen Aktaş, mart-haziran döneminde akaryakıt ve doğalgazdan alınan ÖTV gelirinin geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık 98,5 milyar lira daha düşük gerçekleştiğini ifade etti. Bu kaybın bir bölümünün ise akaryakıt fiyatlarındaki artış nedeniyle tahsil edilen KDV gelirleriyle telafi edildiğini belirtti.
Aktaş, eşel mobil uygulamasında temmuz ayında zamların yüzde 50’sinin ÖTV’den karşılanacağını, ağustos ve eylül aylarında bu oranın yüzde 25’e düşeceğini, uygulamanın ise ekim ayı başında sona ereceğini kaydetti.
ZAM BEKLEYEN EMEKLİNİN MAAŞINI YATIRDIKLARINA ŞÜKREDİYORLARDI
Tutmayan enflasyon hedefleri, TL’nin değer kaybı, muhalefete yönelik operasyonların yarattığı ekonomik dalgalanmaların açığını kapatmak için harcanan paralar derken yakalanan bütçe artısı akıllara Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’ın açıklamalarını getirdi.
Maaş zamlarının enflasyonu yükselttiği savunusuyla zamları TÜİK verilerinde sınırlı tutmayı sürdüren iktidar geçtiğimiz yıl Ağustos’ta emeklinin ek zam talebine olumsuz yanıt vermiş Bakan Işıkhan katıldığı programda “Emeklilere neden devlet para veremiyor?” sorusuna “Allah’a binlerce şükür emeklilerin maaşını zor koşulda olsak da ödüyoruz” sözleriyle yanıt vermişti. Aynı programda 20 yıl çalışana 40 yıl maaş vermekten de yakınan Işıkhan, iktidarın emekliye bakışını göstermişti.
Öte yandan iktidar bu yıl emeklinin durumunu kabul etti. AKP Ankara Milletvekili Orhan Yeğin, emekli maaşlarının artırılması için çalıştıklarını belirterek, “Bugün biraz hassasiyet var, hayat zor, geçim zor, kabul ediyoruz ve bunu kolaylaştırmak için büyük bir mücadele veriyoruz” dedi. Bütçede yakalanan olumlu verilerin ardından emekliye zam konusunda adım atılıp atılmayacağı merakla bekleniyor.
